Nampōroku, czyli Zapiski z południowych stron
rozdział IV
Shoin, czyli Gabinet pisarski

Krótkie zapiski z pamięci o stylu gabinetu pisarskiego

1. Shoinshiki no kazaridomo wa…
Podstawą dekoracji w stylu gabinetu pisarskiego są dekoracje szlachetnego pana z Higashiyama. W zależności od pory roku i czasu, od tego, czy to ceremonie gratulacyjne, czy spotkanie poświęcone poezji, czy uczta z grą w piłkę, czy uroczystości związane z dorocznymi świętami, dekoracje są przeróżne i wprost brak słów, by wyrazić ich piękno. Nie ma raczej takiego miejsca, gdzie ludzie z pospólstwa, zwłaszcza tacy jak ja, Nambō, mogliby wystawić takie dekoracje. Sōeki powiedział więc, że przekaz nauk na ten temat nie jest potrzebny. Miał zupełną rację. Dlatego też nie wypytywałem go o poszczególne sprawy związane z gabinetem pisarskim i zapiszę tylko to, co usłyszałem przy okazji innych rozmów.

2. Mukashi wa, ōtoko, shointoko…
Dawniej w dużej wnęce, we wnęce w stylu gabinetu pisarskiego czy też na przemiennych półkach ustawiano różnorakie przedmioty, obecnie jednak uznaje się, że utensylia, których się nie używa, lepiej jest opuścić. To zależy też od osoby gospodarza.

(przekład własny z oryginału)

Styl gabinetu pisarskiego (shoinzukuri) w architekturze japońskiej wyłonił się z wcześniejszego stylu pawilonu sypialnego (shindenzukuri), w jakim były budowane rezydencje arystokracji.
Charakterystyczne elementy w pokoju w stylu gabinetu pisarskiego to: wnęka (tokonoma), przemienne półki (chigaidana), stolik pisarski, wbudowany w ścianę obok wnęki (tsukeshoin) itp. Wykorzystanie tego typu pokojów do urządzania herbaty wywodzi się przede wszystkim z kręgów pana z Higashiyama, czyli ósmego shōguna z rodu Ashikaga, Yoshimasy (1436-1490). Była to herbata w nastroju podniosłym i uroczystym. Wykorzystywane były piękne, drogocenne utensylia, przede wszystkim sprowadzane z Chin i nacisk położony był na ich wyeksponowanie.
Tymczasem herbata, jakiej nauczał Rikyū, była przepojona duchem wabi, to znaczy surowej, lecz wyrafinowanej prostoty, ubóstwa i dążenia do doskonalenia duchowego. Nie negując wartości uroczystej herbaty w stylu shin, w gabinecie pisarskim, z użyciem daisu i drogocennych, zamorskich sprzętów, Rikyū nie umieszczał jej w centrum uwagi w przekazywanych uczniom naukach.

Namporoku


(C) 2005 Anna Zalewska
Ania
Valid HTML 4.01!